11 Mart 2017 Cumartesi

Doğu - Batı sorunsalı

Cusa’lı Nicholas, Cribratio Alcorani. “Kuran’ın Tedkiki” diyelim. İngilizcesi eksik elime geçtiğinden Latincesine giriştim. Otuz yıldır uzun bir Latince metin okumamışım, ilk başta zorladı ama 10-15 sayfadan sonra bayağı açıldım. Buyur, bölüm bir, gol bir:

quod deus creator universi, per Gabrielem ipsum librum intimauerit cordi Mahumet, non potest esse uerum: cum illa in libro contineantur, quae ob suam turpitudinem, iniusticiam, &notam mendacii, & contradictionis, deo sine blasphemia ascribi nequeant.

Çevirisi? Çevirmesek daha iyi.

Üç ciltte altmış madde altında Kuran’a karşı esaslı bir polemik. Yazarı çağının en parlak düşünürü sayılan biri. Pius II’ye ithaf ettiğine göre 1460 civarı olmalı. İstanbul’a da gelmiş, Pera’da kalmış, Türk alimleriyle sohbet etmiş, Arapça elyazması bir Kuran ve başka kitaplar edinmiş. Kısmen de olsa Arapça anladığını ima ediyor. Dili saygılı ama sert.

Öyle görünüyor ki o maçın sonucu daha 1460’tan belli imiş: akıl her zaman kılıçtan önce gelir, kılıcın yolunu açar. O tarihte henüz farkında değiller sanırım, ama altmış yıl sonra Machiavelli, Hükümdar’ın son bölümlerinde, berrak bir mantıkla anlatır ki Türk imparatorluğu görünürdeki üstünlüğüne rağmen aslında koftur, çökmeye mahkûmdur.

1520 bu, Yavuz Selim ya da Muhteşem Süleyman zamanı.

Yani devleti İttihat ve Terakki mi çökertti, Tanzimatçılar mı çökertti, harem entrikası mı batırdı diye tartışmanın alemi yok. Sorumlu arıyorsan Fatih Sultan Mehmet’ten başlayacaksın.

x

Pius II demişken, aranızda Siena’ya gitmiş olan var mı? Orada katedralin içinde Pius II kütüphanesi vardır, Rönesans’ın en parlak çağında yeğeni Pius III yaptırmış, ikisinin de soyadı Piccolomini. Sanırım hayatımda gördüğüm en güzel iç mekân orası olmalı.

Nesi güzel diye sorarsan, sınırsız özgüvene eklenmiş bir tür naiv içtenlik derim. Ziyaretçiye çok derin bir düzeyde saygı göstermiş, ona kalbini açmış, zekâ ve estetikle bezeli bir hikâye anlatmış.


4 yorum:

  1. Merak ediyorum, sizce ne zaman bir dili biliyorum demeli? A2 kurs sertifikası alıp, dil biliyorum ben diye dolaşan insanlar sinir bozmaya başlayınca herhangi bir şeyi biliyorum demeye korkar oldum.

    YanıtlaSil
  2. Cusanus'un incelemesinin bildiğim kadarıyla yegâne İngilizce çevirisini (3 ayrı kitap halinde) aşağıdaki linklerde bulabilirsiniz:

    http://jasper-hopkins.info/CAI-12-2000.pdf

    http://jasper-hopkins.info/CAII-12-2000.pdf

    http://jasper-hopkins.info/CAIII-12-2000.pdf


    Ayrıca ilginizi çekerse, şurada (http://jasper-hopkins.info) Cusanus'un diğer bazı metinlerinin çevirilerini ve Cusanus üzerine bazı makaleler bulabilirsiniz.

    Selamlar...

    YanıtlaSil
  3. fetihten sonra çandarlı'nın kellesi gittiğinde aslında sonun başlangıcı mıydı bu?

    YanıtlaSil
  4. Yorumlar neden yayinlanmiyor acaba? Tesekkurler.

    YanıtlaSil